विदेशी व्यापारासाठी अवश्य वाचा | ड्रोनसाठी दुहेरी वापराच्या निर्यात परवान्याची गरज आहे का? नियंत्रणाची व्याप्ती + संपूर्ण स्व-तपासणी प्रक्रिया

अलिकडच्या वर्षांत ड्रोनवरील निर्यात नियंत्रणे अधिक कडक होत आहेत. धोरणे चुकीच्या पद्धतीने समजल्यामुळे अनेक कंपन्यांना दंड आकारण्यात आला आहे. ड्रोन निर्यातीसाठी तुम्हाला दुहेरी-वापर निर्यात परवान्याची आवश्यकता आहे का? हा लेख नियंत्रणाच्या मर्यादा स्पष्ट करतो आणि टप्प्याटप्प्याने स्व-तपासणी प्रक्रिया प्रदान करतो.

अनेक कंपन्यांचा असा गैरसमज आहे की ग्राहक किंवा कृषी ड्रोन हे 'नागरी' आहेत आणि त्यामुळे त्यांना परवान्याची आवश्यकता नाही. हा एक गंभीर गैरसमज आहे.

निर्यात नियंत्रण कायदा, दुहेरी-वापर वस्तूंच्या निर्यात नियंत्रणावरील नियम, आणि वाणिज्य मंत्रालय व सामान्य सीमाशुल्क प्रशासनाच्या २०२५ च्या घोषणा क्रमांक ९१ द्वारे प्रकाशित २०२६ ची दुहेरी-वापर वस्तू नियंत्रण सूची, यांनुसार ड्रोन निर्यात नियंत्रणे आधारित आहेत.तांत्रिक तपशील– अभिप्रेत वापरासाठी नाही. कृषी, हवाई छायाचित्रण किंवा ग्राहक ड्रोनचे मापदंड नियंत्रण मर्यादा पूर्ण करत असल्यास, त्यांना परवाना घेणे आवश्यक आहे.

चीन दुहेरी नियंत्रण प्रणाली लागू करतो:

• 1. लष्करी वापराचे ड्रोन(उदा. टेहळणी, हल्ला) → यासाठी लष्करी निर्यात परवाना आवश्यक असतो;
• 2. नागरी ड्रोनतांत्रिक मापदंड पूर्ण करणाऱ्या (आणि त्यांच्या सहाय्यक पेलोड्स आणि घटकांसाठी) → ड्युअल-यूज आयटम आणि टेक्नॉलॉजी एक्सपोर्ट लायसन्सची आवश्यकता असते.

चीन प्रजासत्ताकाच्या दुहेरी-वापर वस्तूंच्या निर्यात नियंत्रण सूचीनुसार आणि दुहेरी-वापर वस्तू आणि तंत्रज्ञानासाठी आयात आणि निर्यात परवान्यांच्या प्रशासनासाठीच्या कॅटलॉग (२०२६ आवृत्ती) नुसार, ड्रोन आणि संबंधित वस्तूंसाठीच्या नियंत्रण व्याप्तीमध्ये सहा प्रमुख श्रेणींचा समावेश आहे, ज्यापैकी प्रत्येकासाठी स्पष्ट तांत्रिक मर्यादा आहेत.

(1) संपूर्ण ड्रोन

ड्रोन निर्यातीचा समावेश खालीलप्रमाणे आहेदोन कोअर कंट्रोल कोड – 9A012 आणि 9A501दुहेरी-वापर निर्यात नियंत्रण सूचीमध्ये. एखादे मानवरहित हवाई वाहन (मानवरहित हवाई जहाजांसहित) नियंत्रणाखाली येते, जर ते खालील अटी पूर्ण करत असेल तर.कोणीहीखालील तांत्रिक मापदंडांपैकी:

सूट टीप: केवळ मनोरंजन किंवा स्पर्धेसाठी डिझाइन केलेल्या मॉडेल विमानांना संपूर्ण 9A501 नियंत्रणे लागू होत नाहीत. तथापि, जर अशा मॉडेल्समध्ये वरीलपैकी कोणतेही निकष पूर्ण करण्यासाठी बदल केले गेले, तर त्यासाठी परवाना आवश्यक असेल.

(2) समर्पित पेलोड

नियंत्रित UAV साठी खास डिझाइन केलेले उच्च-कार्यक्षमतेचे पेलोड नियंत्रण कॅटलॉगमध्ये स्वतंत्रपणे सूचीबद्ध केले आहेत, कारण ते लष्करी टेहळणी, लक्ष्य निश्चिती किंवा अचूक हल्ला क्षमता थेट वाढवू शकतात.त्यांची निर्यात स्वतंत्रपणे किंवा संपूर्ण ड्रोनसोबत, परवान्याशिवाय करता येणार नाही.

चार मुख्य नियंत्रित प्रकार खालीलप्रमाणे आहेत:

1. इन्फ्रारेड इमेजिंग उपकरण: 780 nm ते 30,000 nm दरम्यान कार्यरत तरंगलांबी, आणि 2.5 मिलिरॅडियनपेक्षा कमी तात्क्षणिक दृश्य क्षेत्र (IFOV);
2. सिंथेटिक ॲपर्चर रडार (एसएआर): ५ किमी पेक्षा जास्त ऑपरेटिंग रेंज, ०.३ मीटर पेक्षा चांगले स्ट्रिप-मोड रिझोल्यूशन किंवा ०.१ मीटर पेक्षा चांगले स्पॉटलाइट-मोड रिझोल्यूशन;
3. लक्ष्य डिझाइनर लेझर: ५५°C पेक्षा जास्त तापमानात स्थिरपणे कार्य करण्यास सक्षम, तापमान-नियंत्रित नसलेला प्रकार, >८० mJ एकल-स्पंद ऊर्जा, १५% पेक्षा चांगली स्थिरता, आणि <०.३ मिलिरॅडियन शलाका विचलन;
4. उच्च-सुस्पष्टता जडत्वीय मापन उपकरणे: शीर्ष अचूकता <2 अंश, अभिवृत्ती अचूकता <0.5 अंश, आणि विभेदन <0.1 अंश.

(3) मुख्य घटक

नियंत्रित UAVs मध्ये बदल करण्यासाठी किंवा त्यांची जुळणी करण्यासाठी, किंवा त्यांची महत्त्वपूर्ण कामगिरी वाढवण्यासाठी थेट वापरता येणारे मुख्य घटक २०२६ च्या नियंत्रण सूचीमध्ये समाविष्ट आहेत.२०२६ च्या आवृत्तीमध्ये नियंत्रण व्याप्तीमध्ये “मानवचलित विमानांचे नियंत्रित UAV मध्ये रूपांतर करण्यासाठी खास डिझाइन केलेली उपकरणे आणि घटक” यांचा नव्याने समावेश करण्यात आला आहे.

नियमितपणे नियंत्रित केल्या जाणाऱ्या मुख्य घटकांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:

• १६ किलोवॅटपेक्षा जास्त कमाल सतत शक्ती असलेली विशेष विमानचालन इंजिने;
• उच्च-सुस्पष्टता असलेले उड्डाण नियंत्रण स्वयंचलित वैमानिक;
• जायरोस्कोप आणि संबंधित घटक.

(4) यूएव्ही विरोधी उपकरणे

नागरी UAV विरोधी प्रणालींचा समावेश UAV-संबंधित वस्तूंच्या निर्यात घोषणा व्याप्तीमध्ये करण्यात आला आहे. निर्यातदारांनी सीमाशुल्क महाप्रशासनाच्या २०२६ च्या घोषणा क्रमांक ७८ मधील घोषणा आवश्यकतांचे पालन करणे आवश्यक आहे. हे लक्षात घ्यावे की घोषणा क्रमांक ७८ प्रामुख्यानेनिर्यात घोषणा प्रक्रियेचे मानकीकरण करते(जसे की “प्रतिबंधित/नियंत्रित वस्तू ओळख कोड” आणि “प्रतिबंधित/नियंत्रित वस्तूंसाठी घोषणा घटक” भरणे) – याने आपोआप नियंत्रण स्थिती स्थापित होत नाही. एखादे काउंटर-यूएव्ही उपकरण नियंत्रित वस्तू आहे की नाही, हे दुहेरी-वापर वस्तूंच्या निर्यात नियंत्रण सूचीमधील विशिष्ट तांत्रिक मर्यादांच्या आधारे निश्चित करणे आवश्यक आहे.

(5) विशेष परिस्थिती नियंत्रणे

जरी ड्रोन नियंत्रण कॅटलॉगमध्ये सूचीबद्ध नसला तरी, निर्यातदाराने निर्यात करण्यास मनाई आहे.माहित आहे किंवा माहित असायला पाहिजेकी त्या वस्तूंचा वापर सामूहिक संहारक शस्त्रांच्या प्रसारासाठी, दहशतवादी कारवायांसाठी किंवा लष्करी उद्देशांसाठी केला जाईल.

(6) देश-विशिष्ट नियंत्रणे

वाणिज्य मंत्रालयाच्या २०२४ च्या घोषणा क्रमांक ४६ मध्ये स्पष्टपणे नमूद केले आहे की:दुहेरी वापराच्या वस्तूंची अमेरिकी लष्करी अंतिम वापरकर्त्यांना किंवा अमेरिकी लष्करी अंतिम वापरासाठी निर्यात करण्यास मनाई आहे.तत्त्वतः, गॅलियम, जर्मेनियम, अँटिमनी आणि अतिकठीण पदार्थांशी संबंधित दुहेरी वापराच्या वस्तूंची अमेरिकेत निर्यात करण्यास परवानगी नाही; ग्रॅफाइट दुहेरी वापराच्या वस्तूंसाठी, अंतिम वापरकर्ता आणि अंतिम वापराचे अधिक कठोर पुनरावलोकन लागू होते.

सीमाशुल्क आणि वाणिज्य प्राधिकरणांकडून दुहेरी वापराच्या वस्तूंवरील अंमलबजावणी तीव्र होत आहे. बेकायदेशीर दुहेरी वापराच्या निर्यातीची प्रकरणे वेगाने वाढत आहेत आणि त्यामध्ये ड्रोन व त्यांच्या घटकांशी संबंधित प्रकरणांमध्ये लक्षणीय वाढ झाली आहे.

प्रशासकीय दंडनिर्यात नियंत्रण कायद्याच्या कलम ३४ नुसार, परवान्याशिवाय नियंत्रित वस्तूंची निर्यात करणे दंडास पात्र आहे. प्रत्यक्षात, अशी प्रकरणे घडली आहेत जिथे कंपन्यांनी नियंत्रित वस्तूंची निर्यात करण्यासाठी सीमापार ई-कॉमर्सचा (उदा., ९६१० पद्धत) वापर केला आणि अवैध उलाढाल केवळ सुमारे २०,००० आरएमबी असतानाही त्यांना दंड आकारण्यात आला.

फौजदारी दायित्वजर एखाद्या निर्यातकाने जाणूनबुजून परवान्याशिवाय नियंत्रित ड्रोनची निर्यात केली आणि त्याचे मूल्य RMB 200,000 पेक्षा जास्त असेल, तर तो आयात/निर्यात करण्यास प्रतिबंधित असलेल्या वस्तूंची तस्करी करण्याचा गुन्हा ठरू शकतो, ज्यासाठी दंडासह किंवा दंडाशिवाय पाच वर्षांपर्यंत तुरुंगवास किंवा तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकते; जर मूल्य RMB 1 दशलक्ष पेक्षा जास्त असेल किंवा इतर गंभीर परिस्थिती असेल, तर शिक्षा पाच वर्षे किंवा त्याहून अधिक तुरुंगवास आणि दंड असू शकते.

महत्त्वाचेसीमाशुल्क मंजुरीचे काम फ्रेट फॉरवर्डर किंवा पुरवठा साखळी कंपनीकडे सोपवल्याने निर्यातदार आपल्या अनुपालन जबाबदाऱ्यांमधून मुक्त होत नाही. निर्यातदाराने एजंटला नियंत्रित स्थितीबद्दल स्पष्टपणे माहिती दिली पाहिजे, घोषणापत्रातील मजकुराचे पुनरावलोकन केले पाहिजे आणि 'हे काम फक्त फॉरवर्डरवर सोपवा' अशी वृत्ती कधीही ठेवू नये.